Tiến độ chương 2/5 (40%)

Thị trường chứng khoán hoạt động như thế nào?

🎯 Trong phần này, bạn sẽ hiểu:
Cổ phiếu được mua bán như thế nào trên thị trường chứng khoán?
Việt Nam có những sàn giao dịch chứng khoán nào?
Thời gian giao dịch chứng khoán trong ngày
Ý nghĩa của chỉ số VN-Index, VN30

1. Thị trường chứng khoán là gì?

Thị trường chứng khoán là nơi diễn ra hoạt động mua, bán các loại chứng khoán. Đối với cổ phiếu đã niêm yết hoặc đăng ký giao dịch, việc mua bán chủ yếu diễn ra giữa các nhà đầu tư thông qua công ty chứng khoán và hệ thống giao dịch điện tử.

Khi nhà đầu tư đặt lệnh mua, hệ thống sẽ đối chiếu với các lệnh bán theo nguyên tắc ưu tiên về giá và thời gian. Giao dịch được thực hiện khi giá mua và giá bán đáp ứng điều kiện khớp lệnh.

2. Cổ phiếu được giao dịch trên những thị trường nào?

Tại Việt Nam, cổ phiếu hiện được giao dịch trên:

SànĐặc điểm cơ bản
HOSEThị trường niêm yết do Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM tổ chức
HNXThị trường niêm yết do Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội tổ chức
UPCoMHệ thống giao dịch cổ phiếu của công ty đại chúng chưa niêm yết, do HNX tổ chức

Với nhà đầu tư mới, nên ưu tiên những cổ phiếu có thanh khoản cao, thông tin minh bạch và dễ theo dõi. Các cổ phiếu trên HOSE thường dễ tiếp cận hơn, đặc biệt là nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn thuộc rổ VN30, thường được gọi là bluechip (cổ phiếu của các doanh nghiệp đầu ngành, có quy mô lớn, nền tảng tài chính lành mạnh và mức độ nhận diện cao trên thị trường).

Tuy nhiên, không phải mọi cổ phiếu trên HOSE đều tốt hoặc mọi cổ phiếu trên UPCoM đều có mức độ rủi ro cao. Chất lượng của một cổ phiếu phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như sức khỏe tài chính, triển vọng kinh doanh, năng lực ban lãnh đạo, mức định giá và tính minh bạch của doanh nghiệp.

3. VN-Index là gì? VN30 là gì?

VN-Index là chỉ số phản ánh biến động giá tổng hợp của các cổ phiếu niêm yết trên HOSE. Chỉ số này thường được sử dụng để theo dõi xu hướng chung của thị trường chứng khoán Việt Nam. Do mức độ ảnh hưởng của từng cổ phiếu lên chỉ số không giống nhau, VN-Index có thể tăng nhờ một số cổ phiếu vốn hóa lớn ngay cả khi nhiều cổ phiếu khác giảm giá. Vì vậy, nhà đầu tư nên kết hợp theo dõi VN-Index với thanh khoản, số lượng cổ phiếu tăng – giảm và diễn biến của từng nhóm ngành.

VN30 là chỉ số gồm 30 cổ phiếu có vốn hóa lớn và thanh khoản cao trên sàn HOSE. Chỉ số này đại diện cho nhóm cổ phiếu dẫn đầu thị trường và được HOSE rà soát định kỳ.

4. Thời gian giao dịch cổ phiếu

Thị trường giao dịch từ thứ Hai đến thứ Sáu, trừ các ngày nghỉ theo quy định.

Thị trườngThời gian khớp lệnh chính
HOSE09:00–09:15: xác định giá mở cửa; 09:15–11:30 và 13:00–14:30: khớp lệnh liên tục; 14:30–14:45: xác định giá đóng cửa
HNX09:00–11:30 và 13:00–14:30: khớp lệnh liên tục; 14:30–14:45: xác định giá đóng cửa; 14:45–15:00: phiên sau giờ
UPCoM09:00–11:30 và 13:00–15:00: khớp lệnh liên tục; không có phiên xác định giá mở cửa và đóng cửa

5. Biên độ dao động giá

Trong điều kiện giao dịch thông thường, giá cổ phiếu được phép biến động trong phạm vi:

Thị trườngBiên độ thông thường
HOSE±7%
HNX±10%
UPCoM±15%

Ví dụ: Cổ phiếu XXX niêm yết trên HOSE có giá tham chiếu là 20.000 đồng/cổ phiếu. Với biên độ dao động ±7%, trong phiên giao dịch thông thường, giá cổ phiếu XXX chỉ được phép biến động trong khoảng:

  • Giá trần: 20.000 × (1 + 7%) = 21.400 đồng/cổ phiếu
  • Giá sàn: 20.000 × (1 − 7%) = 18.600 đồng/cổ phiếu

Như vậy, nhà đầu tư không thể đặt lệnh mua hoặc bán cổ phiếu XXX với mức giá cao hơn 21.400 đồng hoặc thấp hơn 18.600 đồng trong phiên đó. Biên độ giá rộng chỉ phản ánh phạm vi biến động tối đa được phép, không đồng nghĩa mọi cổ phiếu trên thị trường đều có mức độ rủi ro cao.

Một số trường hợp đặc biệt, như ngày giao dịch đầu tiên hoặc giao dịch trở lại sau thời gian bị đình chỉ, có thể áp dụng biên độ khác.

⚠️ Một số điểm cần nhớ khi giao dịch:

Cổ phiếu được mua bán thông qua hệ thống giao dịch theo nguyên tắc khớp lệnh.

HOSE, HNX và UPCoM có thời gian, phương thức và biên độ giao dịch khác nhau.

VN-Index giúp nhận diện xu hướng giá chung trên HOSE nhưng không phản ánh đầy đủ diễn biến của mọi cổ phiếu.